Liberalisering energiemarkt België
De liberalisering is een initiatief geweest van de Europese Unie met de bedoeling om de concurrentie op de Europese energiemarkt te vergroten en de consument meer vrijheid te bieden. Vóór de liberalisering waren de productie, invoer, transport, distributie en verkoop van elektriciteit en gas onlosmakelijk met elkaar verbonden.
Om in de nieuwe open markt identieke concurrentievoorwaarden aan te bieden aan de energieleveranciers werd de invoer, de productie en de verkoop van energie losgekoppeld van het transport en de distributie. Zo ontstond de mogelijkheid om te concurreren op de markt. In België leidde dit tot het ontstaan van nieuwe bedrijven en tot het aantrekken van buitenlandse ondernemingen.
Concurrentie op de Belgische energiemarkt Met de liberalisering van de energiemarkt in België ontwikkelden zich twee concurrerende partijen: enerzijds de producenten en invoerders van energie en anderzijds de leveranciers van energie.
Fases liberalisering energiemarkt
De liberalisering van de Belgische energiemarkt gebeurde in verschillende fasen, Vlaanderen liep hierin voorop. Hier werd de markt al in 2003 voor zowel professionelen als particulieren volledig geliberaliseerd. Het Waalse Gewest en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest zetten hun markt open voor meerdere spelers op 1 januari 2007. Dit houdt in dat iedereen die beschikt over een leveringsvergunning (uitgereikt door de energieregulatoren) voortaan gas en elektriciteit mag leveren aan bedrijven en particulieren.
Om de concurrentie op de energiemarkt te bevorderen, werd in 2005 een nieuwe elektriciteitsbeurs opgericht: de Belpex. Op deze beurs kan elektriciteit vrij worden verhandeld tegen marktprijzen. In Nederland werd net voor de vrijmaking de Dutch TTF gasmarkt opgericht.
Nieuwe spelers op de energiemarkt
Na de liberalisering zijn er meer verschillende spelers tot de markt toegetreden. We onderscheiden vijf belangrijke spelers op de Belgische energiemarkt:
- Producenten en invoerders energie;
- Transportnetbeheerders;
- Distributienetbeheerders;
- Leveranciers van energie;
- Regulatoren.
Producenten en invoerders energie
Sinds de vrijmaking van de energiemarkt wordt de concurrentie toegelaten tussen de producenten en invoerders van energie. ENGIE Electrabel en Luminus zijn de langst bestaande producenten van elektriciteit in België. Sinds de vrijmaking zijn er een aantal nieuwe spelers op de markt gekomen.
Vervolgens zijn ook zelfopwekkers; bedrijven of particulieren die zelf hun elektriciteit produceren. Dit kan bijvoorbeeld door middel van zonnepanelen of windturbines. Steeds meer bedrijven en huishoudens kiezen voor het opwekken van groene stroom.
Naast de productie in eigen land, zijn we voor onze elektriciteit ook deels aangewezen op import vanuit onder meer Frankrijk, Duitsland en Zwitserland. En aangezien België geen natuurlijke gasreserves heeft, wordt al het aardgas ingevoerd, grotendeels vanuit Noorwegen, Nederland, Qatar en Rusland.
Transportnetbeheerders
De transportnetbeheerders (TNB), ook wel transmissienetbeheerders genoemd, zijn verantwoordelijk voor de transport van elektriciteit over het hoogspanningsnet. Hiernaast coördineren zij de organisatie, de uitbreiding en het onderhoud van het hoogspanningsnet of hogedruk gasnet. In België is Elia de TNB voor elektriciteit en Fluxys is de TNB voor gas.
Distributienetbeheerders
De distributienetbeheerders (DNB) zijn verantwoordelijk voor transport van elektriciteit over de laag- of middenspanningskabels tot bij de eindverbruiker (particulieren / gezinnen en bedrijven). Ook voor aardgas verzorgen zij het transport onder lage of middendruk. Hiernaast vallen de uitbouw en het onderhoud van een distributienet ook onder hun taken.
Leveranciers van energie
Een aantal energieleveranciers produceert niet zelf, maar koopt energie aan bij de producenten en invoerders van elektriciteit en aardgas. Op hun beurt verkopen zij deze vervolgens door aan de eindverbruiker, zoals huishoudens en bedrijven.
Enkel officieel erkende leveranciers in het bezit van een leveringsvergunning mogen energie leveren of verkopen. Energieleveranciers die geen leveringsvergunning in hun bezit hebben, mogen dus geen energie aanbieden.
Regulatoren
Tenslotte zijn er de officiële reguleringsinstanties die toekijken of elk van de partijen zich aan de normen en regels houdt. De Commissie voor de Regulering van Elektriciteit en Gas (CREG) doet dat op het federale vlak. Bovendien heeft elk Gewest zijn regulator:
- De Vlaamse Reguleringsinstantie voor de Elektriciteits- en Gasmarkt (VREG) in het Vlaamse Gewest
- De Brusselse Regulator voor Energie (BRUGEL) in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest
- De Commission wallonne pour l'Energie (CWaPE) in het Waalse Gewest
Bespaar op je energiefactuur (Gratis service)
Laat je gratis terugbellen door een energieadviseur of vergelijk zelf energietarieven met onze energievergelijker.