Wat is een slimme thermostaat?

Een slimme thermostaat is een draadloze, wifi-verbonden thermostaat die de centrale verwarming van een woning automatiseert. Via een app op je smartphone of tablet stel je schema's in, pas je de temperatuur op afstand aan, en volg je het energieverbruik op. De thermostaat leert je gewoontes en regelt de verwarming proactief, je woning is warm als je thuiskomt, maar niet opgewarmd als je niet thuis bent.

Het verschil met een klassieke klokthermostaat is dat een slimme thermostaat aanpasbaar is via het internet, aanwezigheidsdetectie heeft (via geofencing of bewegingssensoren) en verbruiksrapporten biedt. Sommige modellen kunnen ook communiceren met andere slimme apparaten in huis, zoals een elektrische wagen of zonnepanelen.

10 – 15 %

Gemiddelde besparing op verwarmingsfactuur

€ 100 – € 250

Aankoopprijs populaire modellen

1 – 2 jaar

Gemiddelde terugverdientijd

Hoeveel energie bespaar je met een slimme thermostaat?

De concrete besparing hangt af van je huidige stookgedrag. Wie de thermostaat nu al handmatig verlaagt als hij weggaat of slaapt, zal minder extra besparen dan iemand die de woning constant op 21 °C houdt. De grootste winst zit in twee scenario's:

  • Geofencing: de thermostaat detecteert automatisch dat je de woning verlaat en zet de verwarming terug, zonder dat je eraan hoeft te denken;
  • Nachtprogramma: de temperatuur daalt automatisch naar 16–17 °C 's nachts en stijgt aan voor je wekker afloopt.

Elke graad verwarming minder bespaart gemiddeld 7 % op de verwarmingsfactuur. Een vermindering van 3 °C (van 21 naar 18 °C) gedurende 8 uur per dag levert al snel 10 tot 15 % besparing op.

Combineer voor maximale besparing

Een slimme thermostaat samen met een goede isolatie levert 30 tot 40 % besparing op de verwarmingsfactuur ten opzichte van een slecht geïsoleerde woning zonder geautomatiseerde regeling.

Werkt een slimme thermostaat samen met zonnepanelen?

Heb je zonnepanelen? Dan kan een slimme thermostaat extra aantrekkelijk zijn. Sommige modellen koppelen met je omvormer en activeren de boiler of warmtepomp automatisch wanneer er zonne-overschot is, zodat je je eigen opgewekte energie benut in plaats van ze terug te leveren aan het net.

Sinds de invoering van het capaciteitstarief in Vlaanderen loont het extra om je verbruik te spreiden en je eigen zonnestroom direct te benutten. Een slimme thermostaat die op zonnepieken inspeelt, helpt je daarbij om de piek op je digitale meter laag te houden.

Wat zijn de voor- en nadelen van een slimme thermostaat?

Een slimme thermostaat biedt duidelijke voordelen, maar er zijn ook aandachtspunten waarmee je rekening moet houden:

Voordelen

  • 10 tot 15 % besparing op de verwarmingsfactuur;
  • bediening op afstand via smartphone of tablet;
  • verbruiksrapporten en inzicht in stookgedrag;
  • automatische aanpassing op aanwezigheid (geofencing);
  • eenvoudig te installeren (meeste modellen plug-and-play).

Aandachtspunten

  • vereist een stabiele wifi-verbinding;
  • niet alle ketels zijn compatibel, check vooraf;
  • aankoopprijs van € 100 tot € 250 (inclusief installatie);
  • besparing afhankelijk van je huidig stookgedrag.

Welke slimme thermostaat kies je het best?

Er zijn veel modellen op de markt. De meest verkochte in België zijn de Tado, Nest (Google) en Netatmo. Kijk bij de aankoop naar drie criteria:

  1. Compatibiliteit: controleer of de thermostaat werkt met jouw keteltype (OpenTherm, on/off of modulerend);
  2. Functies: geofencing, verwarmingsschema's, integratie met andere slimme apparaten (Google Home, Amazon Alexa);
  3. Prijs: basismodellen van € 100 tot € 150, geavanceerde modellen van € 180 tot € 250 met uitgebreidere app en analyses.

De meeste slimme thermostaten zijn plug-and-play: je vervangt de huidige thermostaat door het nieuwe model en volgt de installatie-app. Voor een oudere ketel zonder OpenTherm kan een installateur nodig zijn (kost € 50 tot € 100 extra).

Veelgestelde vragen

Gemiddeld bespaar je 10 tot 15 % op de verwarmingsfactuur. Bij een gemiddelde gasfactuur van € 1.200 per jaar voor verwarming is dat € 120 tot € 180 per jaar. Wie momenteel weinig bewust stookt (huis continu op 21 °C) bespaart het meest; wie al een strak stookschema hanteert, ziet een kleiner effect.

De meeste modellen zijn eenvoudig zelf te installeren: je verbindt de thermostaat met de bedrading van de oude thermostaat en volgt de installatie-app. Dat duurt gemiddeld 30 tot 60 minuten. Bij een ingewikkeldere installatie (meerdere zones, oudere ketel) is een erkend installateur aan te raden.

Voor een modulerende condensatieketel zijn thermostaten met OpenTherm-protocol (zoals Tado, Netatmo Smart Thermostat of Vaillant multiMATIC) het meest efficiënt. OpenTherm laat de ketel op een lager toerental draaien in plaats van volledig aan/uit, wat het gasverbruik verder verlaagt.

Ja, de meeste moderne warmtepompen zijn compatibel met slimme thermostaten. Controleer wel de protocollen: OpenTherm is het meest voorkomend. Voor warmtepompen met glijdende stooklijn (waarbij de keteltemperatuur afhangt van de buitentemperatuur) is een geavanceerder model aanbevolen.