Wat is een terugdraaiende teller bij zonnepanelen?
Een terugdraaiende teller zat ingebouwd in de traditionele, analoge energiemeter. Wanneer eigenaars van zonnepanelen meer elektriciteit produceerden dan ze verbruikten, werd de overtollige stroom op het net geïnjecteerd. De analoge meter registreerde dat als een negatieve verbruiksstand en draaide letterlijk terug.
Dat mechanisme compenseerde de volledige kWh-prijs inclusief distributienettarieven en heffingen. Wie overdag veel injecteerde, compenseerde zo ook de elektriciteit die hij in de avond verbruikte, wat de terugdraaiende teller financieel erg voordelig maakte.
Hoe werkte een terugdraaiende teller?
De teller op een analoge energiemeter gaf het totale elektriciteitsverbruik weer in kWh. Bij productie door zonnepanelen draaide de teller terug: de injectie werd rechtstreeks afgetrokken van de gemeten afname. Daardoor ontstond een compensatie tussen verbruikte en geleverde elektriciteit, zonder onderscheid in het uur van gebruik.
Terugdraaiende teller en het prosumententarief
Eigenaars van zonnepanelen met een terugdraaiende teller betaalden het prosumententarief. Doordat de elektriciteitsprijs uit meerdere componenten bestaat (nettarieven, heffingen), compenseerde de terugdraaiende teller ook kosten die eigentlijk altijd betaald moesten worden. Het prosumententarief werd aangerekend als correctie op de distributienettarieven.
Afschaffing van de terugdraaiende teller
Fluvius heeft alle analoge energiemeters in Vlaanderen vervangen. Het vervangingsprogramma is afgerond: elke Vlaamse woning heeft nu een digitale meter. Daarmee is de terugdraaiende teller volledig verleden tijd.
Waarom werd de terugdraaiende teller afgeschaft?
Op 1 maart 2021 besliste het Grondwettelijk Hof om de terugdraaiende teller af te schaffen voor alle installaties in Vlaanderen. Aanleiding was een beroep van de energieregulator VREG, die stelde dat de terugdraaiende teller discriminatie veroorzaakte tussen prosumenten met een analoge en die met een digitale meter. Bovendien stimuleerde het systeem niet tot slim energiebeheer, wat de VREG als problematisch beschouwde voor de energietransitie.
Het Hof gaf de VREG gelijk. Voortaan registreert de digitale meter afname en injectie apart, en ontvangt de eigenaar van zonnepanelen een injectievergoeding die lager is dan de kWh-prijs die hij voor afname betaalt.
Was het mogelijk de terugdraaiende teller te behouden?
Na de uitspraak van het Grondwettelijk Hof op 1 maart 2021 was het definitief niet meer mogelijk om de analoge meter en de terugdraaiende teller te behouden. Zodra Fluvius de digitale meter installeerde, werd de analoge meter direct verwijderd. Weigeren was niet mogelijk.
Capaciteitstarief voor eigenaars van zonnepanelen
Naast de afschaffing van de terugdraaiende teller geldt in Vlaanderen sinds 1 januari 2023 het capaciteitstarief: je distributienetkosten worden berekend op basis van je maandelijkse piekafname. Wie overdag zijn zonnestroom direct verbruikt, verlaagt zijn piekafname en bespaart op dit tarief. Meer informatie vind je op onze pagina over het capaciteitstarief.
Digitale meter: voor- en nadelen voor eigenaars van zonnepanelen
Nu de terugdraaiende teller volledig verleden tijd is, is de digitale meter de enige optie. Of de digitale meter voor jou financieel gunstiger of minder gunstig is dan de terugdraaiende teller was, hangt volledig af van je verbruikspatroon.
Was de terugdraaiende teller altijd voordeliger?
Niet per definitie. De terugdraaiende teller was alleen voordeliger als je het overgrote deel van je productie op het net injecteerde. Voor huishoudens die de meeste zonnestroom direct verbruikten, was de digitale meter al goedkoper. De digitale meter beloont immers zelfverbruik: hoe meer je direct verbruikt van wat je zelf opwekt, hoe meer je bespaart.
Met een thuisbatterij stijgt je zelfverbruik van 30–40 % naar 60–80 %, waardoor je minder dure netafname nodig hebt.
Voordelen van de digitale meter
De digitale meter biedt ook voordelen die de analoge meter niet had. Via de Mijn Fluvius-app volg je je verbruik en productie in real time op, per kwartier, dag, maand of jaar. Zo kun je energieslurpers opsporen, je verbruikspatroon aanpassen en beter inspelen op het capaciteitstarief. De digitale meter is ook een vereiste om de premie voor nieuwe zonnepanelen aan te vragen.
Veelgestelde vragen over de terugdraaiende teller
Nee. De terugdraaiende teller is volledig afgeschaft. Alle Vlaamse huishoudens hebben nu een digitale meter. De afschaffing volgde op een uitspraak van het Grondwettelijk Hof op 1 maart 2021.
De digitale meter registreert afname en injectie afzonderlijk. Voor de geïnjecteerde elektriciteit ontvang je een injectievergoeding van je leverancier. Die vergoeding is lager dan de kWh-prijs die je betaalt voor afname, waardoor zelfverbruik financieel interessanter is dan injectie.
Ja. Een thuisbatterij verhoogt je zelfverbruik fors. In plaats van goedkope injectievergoeding te ontvangen, gebruik je de opgeslagen stroom in de avond en bespaar je de volledige kWh-prijs. Bij een installatie van € 4.000–€ 8.000 voor de batterij bedraagt de terugverdientijd doorgaans 8 à 12 jaar.
Nee. De regelgeving rond de energiemeter is een gewestelijke bevoegdheid. In Wallonië en Brussel gelden andere regels. Controleer de actuele situatie bij de bevoegde netbeheerder in jouw gewest (ORES in Wallonië, Sibelga in Brussel).