Wat is primair energieverbruik?
Primair energieverbruik is de totale hoeveelheid energie die nodig is om in de energiebehoefte van een gebouw te voorzien, gemeten aan de bron. Het omvat dus niet alleen de energie die je woning effectief gebruikt, maar ook de energie die verloren gaat bij het opwekken en transporteren van die energie naar je meter.
Het primaire energieverbruik bestaat uit twee componenten:
- de hoeveelheid primaire energie die jaarlijks nodig is voor het verwarmen, koelen en van warm water voorzien van een woning;
- de primaire energiebronnen (biomassa, aardgas, uranium) voor het jaarlijkse elektriciteitsverbruik.
Het EPC-certificaat baseert zijn energiescore op het primaire energieverbruik en geeft woningen zo een label van A+ tot F. Hoe lager je primaire energieverbruik, hoe gunstiger je energielabel.
Goed om te weten
Het primaire energieverbruik wordt uitgedrukt in kilowattuur per vierkante meter per jaar (kWh/m²/jaar). Zo kun je woningen van verschillende grootte met elkaar vergelijken.
Wat is het verschil met finaal energieverbruik?
Het is belangrijk om primair energieverbruik niet te verwarren met finaal (of eind-) energieverbruik. Beide begrippen meten energie op een ander punt in de keten:
- Finaal energieverbruik: de energie die je woning effectief verbruikt, zoals ze op je meter verschijnt. Dit is de stroom en het gas waarvoor je betaalt;
- primair energieverbruik: het finaal verbruik plus alle verliezen die optreden bij het opwekken en transporteren van die energie tot aan je woning.
Voor aardgas en mazout liggen beide cijfers dicht bij elkaar, omdat de brandstof rechtstreeks in je woning verbrandt. Voor elektriciteit is het verschil groter: bij de productie en het transport van stroom gaat een aanzienlijk deel van de energie verloren als warmte. Daarom rekent men 1 kWh verbruikte elektriciteit om naar 2,5 kWh primaire energie.
Voor een vergelijking van je werkelijke verbruik bekijk je het gemiddeld elektriciteitsverbruik en het gemiddeld gasverbruik van een Belgisch gezin.
Hoe bereken je het karakteristiek primair energieverbruik?
De berekening van het karakteristiek primair energieverbruik volgt twee stappen:
- maandtotalen berekenen: rekening houden met verwarming, warm water, hulpfuncties, koeling en verlichting;
- omrekenfactor toepassen: het finaal verbruik per energiebron vermenigvuldigen met de bijbehorende conversiefactor.
| Type energie | Conversiefactor |
|---|---|
| Aardgas | 1 |
| Mazout | 1 |
| Elektriciteit | 2,5 |
Indicatieve omrekenfactoren gebruikt in de EPC-methodiek. De factor 1 betekent dat finaal en primair verbruik gelijk zijn voor die energiebron.
De hogere factor voor elektriciteit volgt uit het energieverlies bij productie en transport. Een woning die met elektriciteit verwarmt, zal dus een hoger primair energieverbruik laten optekenen dan een vergelijkbare woning op aardgas, ook als beide woningen evenveel warmte nodig hebben. Een voorbeeld: verbruikt een woning jaarlijks 3.500 kWh elektriciteit voor verwarming, dan bedraagt het primaire energieverbruik 3.500 kWh × 2,5 = 8.750 kWh. Verbruikt diezelfde woning in plaats daarvan 3.500 kWh aardgas, dan blijft het primaire verbruik op 3.500 kWh staan, want de conversiefactor voor aardgas is 1.
Waarom is primair energieverbruik belangrijk?
Het primaire energieverbruik is meer dan een technisch begrip: het heeft een directe invloed op de waarde van je woning, je energiefactuur en de verplichtingen bij verkoop of verhuur.
De basis van het EPC-label
Het energieprestatiecertificaat (EPC) drukt het karakteristiek primair energieverbruik uit per vierkante meter en koppelt daar een label aan, van A+ (zeer zuinig) tot F (energieverslindend). Bij de verkoop of verhuur van een woning in Vlaanderen is een geldig EPC wettelijk verplicht. Een lager primair energieverbruik betekent een beter label en doorgaans een hogere verkoop- of huurwaarde.
Impact op je energiefactuur
Een hoog primair energieverbruik wijst meestal op een woning die slecht geïsoleerd is of die op een minder efficiënte energiebron draait. Investeren in isolatie of een zuiniger verwarmingssysteem verlaagt zowel je primair verbruik als je energiekosten. Naast je verbruik verlagen kan ook het vergelijken van energieleveranciers je factuur drukken.
Hoe verlaag je je primair energieverbruik?
Je primaire energieverbruik daalt zodra je woning minder energie nodig heeft of efficiënter met energie omspringt. De voornaamste hefbomen:
- isoleer dak, muren en vloeren zodat je minder warmte verliest;
- vervang enkel glas door hoogrendementsbeglazing;
- kies een efficiënt verwarmingssysteem, zoals een warmtepomp of een condensatieketel;
- installeer zonnepanelen om een deel van je elektriciteit zelf op te wekken;
- verminder je dagelijks verbruik met de tips om minder stroom te verbruiken en minder gas te verbruiken.
Tip
Begin bij de isolatie van het dak: daar gaat de meeste warmte verloren en de investering verdient zich doorgaans het snelst terug.
Veelgestelde vragen
Finaal energieverbruik is de energie die je woning effectief gebruikt, zoals ze op je meter verschijnt. Primair energieverbruik telt daar de verliezen bij op die optreden bij het opwekken en transporteren van die energie. Voor elektriciteit ligt het primair verbruik daardoor 2,5 keer hoger dan het finaal verbruik, terwijl beide cijfers voor aardgas en mazout gelijk blijven.
Eerst worden de maandelijkse energiebehoeften berekend voor verwarming, warm water, koeling, verlichting en hulpfuncties. Vervolgens wordt het finaal verbruik per energiebron vermenigvuldigd met een conversiefactor: 1 voor aardgas en mazout, 2,5 voor elektriciteit. De som geeft het karakteristiek primair energieverbruik, uitgedrukt in kWh/m²/jaar.
Bij de productie van elektriciteit in centrales en bij het transport over het net gaat een groot deel van de oorspronkelijke energie verloren als warmte. Om die verliezen mee te tellen, rekent de EPC-methodiek 1 kWh verbruikte stroom om naar 2,5 kWh primaire energie.
Het EPC-certificaat drukt het karakteristiek primair energieverbruik uit per vierkante meter en koppelt daar een label aan, van A+ tot F. Hoe lager het primair energieverbruik, hoe gunstiger het energielabel en hoe hoger doorgaans de waarde van de woning.