Wat is erfpacht en hoe werkt het?

Erfpacht is een zakelijk recht: het recht om een onroerend goed van iemand anders volledig te gebruiken en ervan te genieten, voor een periode van minstens 15 jaar en maximaal 99 jaar. Je koopt de grond (of woning) niet in volle eigendom, maar je krijgt wél een uitgebreid gebruiksrecht. Twee partijen staan tegenover elkaar:

  • De erfverpachter: de eigenaar die het erfpachtrecht toekent — in de praktijk vaak een stad of gemeente, maar het kan ook een bedrijf of een particulier zijn;
  • De erfpachter: jij (of de koper) die het goed tijdelijk mag gebruiken binnen de afspraken van de erfpachtakte.

Als erfpachter heb je het volle genot van het goed: je mag er gebouwen op plaatsen en beplantingen aanleggen, en je bent daarvan eigenaar zolang de erfpacht loopt. Het recht is bovendien overdraagbaar — je kunt het verkopen, schenken of laten vererven — en het eindigt, anders dan een vruchtgebruik, niet bij je overlijden.

Nieuw goederenrecht sinds 1 september 2021. Boek 3 van het Burgerlijk Wetboek hervormde de erfpacht. De minimumduur daalde van 27 naar 15 jaar; de maximumduur van 99 jaar bleef. Die termijnen zijn dwingend: een erfpacht voor korter dan 15 of langer dan 99 jaar is niet mogelijk.

De canon (cijns) en wie het onderhoud draagt

De vergoeding voor erfpacht heet de canon (of cijns) en spreek je af in de erfpachtakte. Ze wordt meestal jaarlijks of periodiek betaald, in geld of in natura. Sinds de hervorming van het goederenrecht is een vergoeding bovendien niet langer in alle gevallen verplicht: de partijen kunnen een symbolisch bedrag, een vaste som of een percentage van de grondwaarde afspreken — of zelfs niets. De concrete formule (bedrag, indexering, betalingswijze) leg je dus volledig contractueel vast.

Onderhoud en herstellingen. Bij erfpacht draagt de erfpachter alle herstellingen, ook de grote (dak, funderingen, dragende muren). Dat is een belangrijk verschil met de gewone huur, waar de grote herstellingen voor de verhuurder zijn. Hou daar rekening mee bij het berekenen van je totale jaarlijkse kost.

Betrek je binnenkort een woning of grond?

Of je nu een woning in erfpacht neemt, bouwt of verhuist: het is hét moment om je energie- en telecomcontracten correct te regelen. Onze verhuisexperts zetten de contracten op de juiste naam, geven de meterstanden door via het energieovernamedocument én zoeken meteen het voordeligste aanbod. Volledig gratis.

Laat je energie gratis mee regelen

Onze experts regelen je meterstanden én een voordelig energiecontract bij elke verhuis of elk nieuw adres.

Buiten kantooruren · we bellen je gratis terug

Advertentie — gratis dienst van CallMePower, een merk van Selectra.

Erfpacht, opstal of vruchtgebruik: wat is het verschil?

Erfpacht wordt vaak verward met het recht van opstal en het vruchtgebruik. Het zijn alle drie zakelijke rechten op andermans goed, maar ze verschillen in doel, duur en gevolgen.

Waarvoor dient het

Erfpacht

Vol gebruik en genot van andermans onroerend goed; je mag bouwen en beplanten.

Opstal

Eigenaar zijn van gebouwen of beplantingen op (of onder) andermans grond.

Vruchtgebruik

Een goed gebruiken én de vruchten ervan innen (bv. huurinkomsten).

Maximale duur

Erfpacht

15 tot 99 jaar (dwingend).

Opstal

Maximaal 99 jaar.

Vruchtgebruik

Levenslang (eindigt bij overlijden); voor rechtspersonen max. 99 jaar.

Eindigt bij overlijden

Erfpacht

Nee — het recht loopt door en is overdraagbaar.

Opstal

Nee — het recht loopt door en is overdraagbaar.

Vruchtgebruik

Ja, bij een natuurlijke persoon.

Onderhoud

Erfpacht

Erfpachter draagt alle herstellingen, ook de grote.

Opstal

Doorgaans geregeld in de opstalakte.

Vruchtgebruik

Vruchtgebruiker draagt het onderhoud; grote herstellingen blijven voor de eigenaar.

Aandachtspunten en het einde van de erfpacht

Omdat een erfpacht tientallen jaren loopt, bepaalt de akte het grootste verschil in je rechten en kosten. Let vóór je tekent vooral op deze punten:

  • de duur en een eventuele verlenging;
  • de canon: bedrag, indexering en betalingswijze (of de afwezigheid ervan);
  • de regeling voor onderhoud, herstellingen, belastingen en verzekeringen;
  • de voorwaarden om je recht over te dragen of te verkopen;
  • wat er op het einde gebeurt met de gebouwen die je hebt opgericht.

Op het einde van de erfpacht eindigt je gebruiksrecht en gaan de gebouwen en beplantingen die je hebt aangebracht over naar de eigenaar. In principe betaalt de eigenaar daarvoor een vergoeding, maar de partijen kunnen daar contractueel van afwijken. Laat een erfpachtakte daarom altijd door een notaris opstellen en nakijken.

Officiële bronnen. Erfpacht is geregeld in Boek 3 van het Burgerlijk Wetboek (in werking sinds 1 september 2021). Een heldere toelichting vind je bij notaris.be — recht van erfpacht.

Veelgestelde vragen

Kan ik mijn erfpachtrecht verkopen of overdragen?
Ja. Erfpacht is een overdraagbaar zakelijk recht: je kunt het verkopen, schenken of laten vererven. De erfpachtakte kan daar wel voorwaarden aan koppelen, zoals toestemming van de eigenaar of een recht van voorkoop. Check die clausules dus vóór je tekent.
Mag ik verbouwen of renoveren bij erfpacht?
Ja, als erfpachter heb je het volle genot en mag je bouwen en beplanten. Je moet je wel houden aan de erfpachtakte (soms is vooraf toestemming nodig) en aan de gewone regels rond vergunningen.
Wat is het verschil tussen erfpacht en gewone huur?
Erfpacht is een zakelijk recht voor 15 tot 99 jaar: het is overdraagbaar en je bent eigenaar van wat je zelf bouwt. Huur is een persoonlijk recht uit een huurovereenkomst, doorgaans korter en niet vrij overdraagbaar. Erfpacht valt onder het goederenrecht, niet onder de huurwetgeving.
Hoeveel registratiebelasting betaal je bij erfpacht?
Bij de vestiging of overdracht van een erfpacht in Vlaanderen geldt sinds 1 januari 2024 een registratiebelasting van 5 % (voordien 2 %). Die wordt berekend op het totaal van de vergoedingen die je over de hele looptijd aan de eigenaar betaalt.

Een woning of grond in gebruik nemen? Regel je energie meteen gratis

Onze experts zetten je energie- en telecomcontracten correct over en zoeken het voordeligste aanbod voor je nieuwe adres.

  • Energie & telecom correct overgezet
  • Meterstanden doorgegeven via het energieovernamedocument
  • Gratis & onafhankelijk — lokale Belgische experts

Lees ook: Recht van opstal · Vlaams Woninghuurdecreet · Gemeen huurrecht

Gratis 02 588 03 92

Advertentie — gratis dienst van CallMePower, een merk van Selectra.