Door
Waterzuivering in Vlaanderen in het kort
Vier feiten die je meteen het hele zuiveringslandschap geven — wie doet wat, hoe vaak, en wat het kost.
Drinkwaterzuivering en afvalwaterzuivering: wat is het verschil?
Veel mensen verwarren beide processen omdat beide het woord zuivering in zich dragen. In Vlaanderen zijn het echter twee volledig aparte ketens, met aparte spelers en aparte installaties.
Drinkwater
Van bron tot kraan
De watermaatschappij pompt grondwater of oppervlaktewater op, behandelt het in een waterproductiecentrum en levert het via het leidingnet bij je thuis.
- Wie? Je watermaatschappij (De Watergroep, Farys, Pidpa, ...).
- Bron? Oppervlaktewater zoals het Albertkanaal of de Blankaart (~54 %) en grondwater (~46 %), volgens VMM 2024.
- Doel? Voldoen aan de Europese drinkwaternormen voor menselijke consumptie.
Afvalwater
Van afvoer tot natuur
Wat je afvoert (douche, toilet, vaatwas) stroomt via de riolering naar een rioolwaterzuiveringsinstallatie (RWZI), waar het wordt gezuiverd voor het terug in beken en rivieren mag.
- Wie? Aquafin voor 88 % (jaarverslag 2024), plus IBA's voor afgelegen woningen.
- Hoe? Mechanisch (rooster, zandvanger) → biologisch (bacteriën) → nabezinking → lozing in oppervlaktewater.
- Doel? Stikstof, fosfor en organisch materiaal weghalen vóór lozing — beken en rivieren beschermen.
Hoe werkt drinkwaterzuivering in Vlaanderen?
Ruw water uit grond- of oppervlaktebron is nog niet drinkbaar. In een waterproductiecentrum doorloopt het een reeks behandelingsstappen tot het voldoet aan de Europese drinkwaternormen — pas dan gaat het op het leidingnet.
-
1
Beluchting
Het ruwe water wordt blootgesteld aan lucht, zodat opgelost methaangas en ijzer kunnen ontsnappen of oxideren.
-
2
Coagulatie + flocculatie
Chemicaliën binden fijne deeltjes tot grotere vlokken die makkelijker bezinken of gefilterd kunnen worden.
-
3
Zandfiltratie
Het water gaat door dikke lagen zand die de resterende deeltjes opvangen — net zoals natuurlijke bodemfiltratie.
-
4
Ontharding
Calcium en magnesium worden deels verwijderd om kalkafzetting in leidingen en toestellen te beperken.
-
5
Actief-koolfiltratie
Een koolfilter haalt resten van bestrijdingsmiddelen, smaakstoffen en organische microverontreinigingen weg.
-
6
Desinfectie
Een klein restje chloor of UV-licht zorgt dat het water onderweg naar de kraan kiemvrij blijft.
Niet elke watermaatschappij doorloopt elke stap: een grondwater-bron (zoals bij Pidpa of De Watergroep in de Kempen) heeft minder behandeling nodig dan oppervlaktewater (zoals het Albertkanaal of De Blankaart). Vlaanderen-breed komt het ruwwater voor zo'n 54 % uit oppervlaktewater en 46 % uit grondwater (Drinkwaterproductie 2024, VMM). Lees meer over de Vlaamse watermaatschappijen.
Hoe werkt afvalwaterzuivering bij Aquafin?
In een rioolwaterzuiveringsinstallatie (RWZI) bootst Aquafin het natuurlijke zuiveringsproces na — alleen vele malen sneller en op grote schaal. Het hele proces duurt doorgaans ongeveer één dag.
-
1
Voorzuivering
Een grof rooster en een zandvanger houden plastic, papier, doekjes en zand tegen — alles wat niet biologisch afgebroken kan worden.
-
2
Voorbezinking
In een grote bezinktank krijgt het water rust: zware deeltjes zakken naar de bodem (primair slib), drijvende stoffen worden afgeschept.
-
3
Biologische zuivering
Bacteriën breken in beluchte tanks organisch materiaal, stikstof en fosfor af. Dit is het hart van de zuivering — zonder zuurstof werken de microben niet.
-
4
Nabezinking
Het slib uit de biologische stap zakt opnieuw naar de bodem; helder water vloeit aan de bovenkant af.
-
5
Lozing
Het gezuiverde water wordt geloosd in een beek, rivier of kanaal. Het overblijvende slib wordt verder verwerkt of energetisch hergebruikt.
Wil je meer weten over Aquafin als bedrijf — wie het is, waar het werkt en hoe je er contact mee opneemt? Bekijk onze aparte pagina over Aquafin in Vlaanderen.
Onderwerpen in detail
De zuiveringsketen heeft een aantal terugkerende vragen. We hebben elk thema in een eigen gids uitgewerkt.
Aquafin in Vlaanderen
Wie, wat en waar van het Vlaams afvalwaterzuiveringsbedrijf.
Bekijk AquafinIBA — eigen waterzuivering
Verplichting, prijs en heffingsvrijstelling voor woningen ver van het riool.
Bekijk IBAGescheiden riolering
Wanneer is de scheiding van regen- en afvalwater verplicht? En hoe vraag je een aansluiting aan?
Bekijk rioleringGroen zwembadwater
Hoe krijg je een groen zwembad weer helder in 2 tot 5 dagen?
Bekijk zwembadWat kost waterzuivering op je factuur?
Je betaalt nooit een aparte factuur aan Aquafin. De zuiveringskost wordt door je watermaatschappij samen met je drinkwater geïnd en doorgestort naar VMM (voor Aquafin) en je gemeentelijke rioolbeheerder. Op je factuur zie je twee posten:
Bovengemeentelijke saneringsbijdrage
De vergoeding voor Aquafin: collectoren naar de RWZI en de eigenlijke zuivering. Een uniform Vlaams tarief per m³, jaarlijks bepaald door de Vlaamse Regering.
Gemeentelijke saneringsbijdrage
De vergoeding voor je lokale rioolbeheerder (Fluvius, Pidpa, water-link, een gemeentelijk waterbedrijf ...): aanleg en onderhoud van de straatriolering. Dit tarief verschilt per gemeente.
Samen zijn beide posten vaak één van de grootste posten op je waterfactuur — gemeente-afhankelijk, maar voor veel huishoudens zwaarder dan het drinkwatertarief zelf. Wil je weten welk tarief jouw gemeente toepast? Bekijk de waterprijzen 2026 of bereken meteen je jaarfactuur.
Vragen over wat je voor zuivering betaalt? Een waterexpert geeft je gratis uitleg.
- Factuur-check sanering — we leggen elke post uit en vergelijken met jouw gemeente-tarief.
- IBA-vrijstelling — we leggen uit of jij recht hebt op vrijstelling van de bovengemeentelijke saneringsbijdrage.
Advertentie — CallMePower is een onafhankelijke informatiedienst van Selectra.
Waterzuivering: veelgestelde vragen
Drinkwater wordt in Vlaanderen gezuiverd door je watermaatschappij: De Watergroep, Farys, Pidpa, water-link, Aquaduin of AGSO Knokke-Heist (afhankelijk van je gemeente). In 3 grensgemeenten met Nederland (Baarle-Hertog, Hoogstraten en Ravels) levert het Nederlandse Brabant Water. Zij pompen grondwater of oppervlaktewater op, behandelen het in een waterzuiveringsstation en leveren het via het leidingnet bij je thuis. Aquafin doet dit deel niet — Aquafin is enkel actief in de afvalwaterzuivering.
Het afvalwater dat je toilet, douche of wasmachine verlaat, wordt in Vlaanderen voor ongeveer 88 % behandeld door Aquafin, een Vlaams overheidsbedrijf. Aquafin beheert meer dan 300 rioolwaterzuiveringsinstallaties (RWZI's) verspreid over Vlaanderen. De overige zuivering gebeurt door individuele behandelingsinstallaties (IBA's) bij woningen die te ver van het riool liggen.
De zuiveringskost staat op je waterfactuur als sanering en is opgesplitst in twee delen: een bovengemeentelijke saneringsbijdrage (voor Aquafin, geïnd via VMM) en een gemeentelijke saneringsbijdrage (voor je lokale rioolbeheerder). Samen zijn ze vaak één van de grootste posten op je waterfactuur. Het exacte aandeel hangt af van je gemeente.
Een IBA (Individuele Behandelingsinstallatie voor Afvalwater) is een mini-zuiveringsstation bij je woning, verplicht als je huis te ver van het openbare riool ligt om aan te sluiten. De gemeente of je rioolbeheerder bepaalt dit op basis van het zoneringsplan. Lees meer over de verplichting, prijs en heffingsvrijstelling.
Nee — het drinkwater dat in Vlaanderen uit je kraan komt, voldoet aan de strenge Europese drinkwaternormen en is volledig veilig om te drinken. Een extra zuiveringssysteem (omgekeerde osmose, koolfilter, UV) heeft enkel zin om smaak of geur aan te passen, of bij specifieke gezondheidsbehoeften. Voor zwembadwater is dat een ander verhaal: zie onze gids over groen zwembadwater oplossen.
Gescheiden riolering betekent dat regenwater en afvalwater via aparte leidingen worden afgevoerd — afvalwater naar de zuivering, regenwater naar grachten of infiltratie. Sinds 2014 verplicht bij nieuwbouw en grondige verbouwingen. Het zoneringsplan bepaalt welke gebieden centraal worden aangesloten op een Aquafin-collector en welke een IBA krijgen. Lees meer in onze gids over gescheiden riolering en rioolaansluiting.
Vraag over zuiveringskost, IBA of riolering?
- Factuur-check — we ontleden de bovengemeentelijke en gemeentelijke saneringsbijdrage met jouw tarieven.
- IBA + heffingsvrijstelling — we checken of jouw situatie recht geeft op vrijstelling en hoe je die aanvraagt.
- Gescheiden riolering bij verbouwing — wat moet je voorzien op je perceel en wanneer kom je in aanmerking voor premies?
Advertentie — CallMePower is een onafhankelijke informatiedienst van Selectra.
Heeft CallMePower je geholpen? Deel je ervaring
Heb je onze gidsen gebruikt om je weg te vinden en de juiste keuze te maken? Jouw mening op Trustpilot helpt andere lezers.
Beoordeel CallMePower op Trustpilot
Lees de openbare reviews