Leeftijd per leeftijd: wat Europa op tafel legt
De EU KIDS Act is geen kaal verbod, maar een trap. De Europese Commissie stelt vier treden voor, van toegang onder toezicht van een ouder tot een volledig eigen account, waarbij op elke trede functies opengaan of net dicht blijven. De bedoeling is uitdrukkelijk om het alles-of-niets te vervangen door een opbouw, en dat verklaart meteen waarom de tekst noch de 13 jaar van Vlaanderen, noch de 15 jaar van het federale niveau overneemt: hij neemt ze allebei over, op een ander niveau.
Een tweede principe valt minder op, maar weegt zwaarder. De bewijslast draait om. Het is niet langer aan een ouder of aan een toezichthouder om aan te tonen dat een dienst schadelijk is voor een minderjarige: het is aan het platform om aan te tonen dat het veilig is vanaf het ontwerp, tegenover de Commissie en tegenover onafhankelijke auditoren.
| Leeftijd | Wat zou mogen | De grenzen |
|---|---|---|
| Onder 13 jaar | Geen eigen account. Enkel toegang die vasthangt aan het account van een ouder, op inhoud die voor kinderen gemaakt is. | Alleen inhoud op maat van de leeftijd, en een begrensde gebruiksduur. |
| 13 en 14 jaar | Een mini-account, geïnstalleerd en opgevolgd door een ouder, gekoppeld aan diens account. | Maximaal één uur per dag, beperkte contacten die de ouder moet goedkeuren, en minder functies. |
| Vanaf 15 jaar | Een eigen account, dat de jongere zelf opent en beheert. | Geen aangekondigde tijdslimiet, maar een omgeving die „veilig vanaf het ontwerp” moet blijven. |
| Tot 18 jaar | Het account werkt normaal, maar de verslavende mechanismen blijven uitgeschakeld. | Standaard een privéprofiel, met locatie, camera en micro uit zolang de gebruiker ze niet zelf aanzet. |
Het gaat om een voorstel van de Commissie, niet om een goedgekeurde tekst. De leeftijden kunnen nog schuiven: in november 2025 pleitte het Europees Parlement voor 16 jaar, met toegang vanaf 13 jaar mits ouderlijke toestemming.
Dat de politieke kalender versnelde, heeft een Belgische reden. De dag vóór de voorstelling van de tekst verwees de voorzitter van de Commissie in haar State of the Union naar Oléa Orban, 14 jaar, uit Flémalle, die in augustus uit het leven stapte nadat ze online gepest was. Zeven dagen na dat drama stelde de federale minister van Digitalisering een interfederaal plan tegen cyberpesten voor.
Hulp nodig, of bezorgd om een jongere? In België is Child Focus gratis bereikbaar op 116 000, 24 uur op 24. Voor jongeren zelf is er Awel op 102, en de Zelfmoordlijn op 1813. Aan Franstalige kant bestaan Écoute-Enfants op 103 en het Centre de Prévention du Suicide op 0800 32 123.
Wat er uit de apps zou verdwijnen, ongeacht de leeftijd
Dit is het stuk van de tekst dat voor een ouder het concreetst is, en merkwaardig genoeg het minst becommentarieerde. Los van de leeftijd waarop een jongere zich inschrijft, pakt het voorstel de ontwerpmechanismen aan die een sessie veel langer laten duren dan de gebruiker van plan was. Het gaat dus niet over de inhoud zelf.
Met andere woorden: zelfs een volkomen legitiem account van een zeventienjarige zou de app zich anders zien gedragen. Dat is een verschil in aard met ouderlijk toezicht, dat een muur rond de app zet zonder ook maar iets te veranderen aan wat er binnenin gebeurt.
De functies die het voorstel viseert
- Oneindig scrollen en het automatisch afspelen van de volgende video, die elk natuurlijk stoppunt wegnemen;
- Meldingen tijdens de slaapuren, die de tiener op het slechtst denkbare moment terug in de app trekken;
- Aanbevelingsfeeds op basis van het profiel, dus het algoritme dat leert uit elke bekeken seconde;
- Beloningen voor trouw gebruik: reeksen van opeenvolgende dagen, badges en vlammetjes;
- Ongevraagd contact door onbekenden, en gespreksgenoten op basis van AI die een relatie nabootsen, standaard uitgeschakeld;
- Locatie in realtime, de micro en de camera, uit zolang de gebruiker ze niet zelf aanzet.
Raakt dit luik erdoor, dan verandert er wel degelijk iets, om een eenvoudige reden: het hangt niet af van een leeftijdscontrole en evenmin van de waakzaamheid van een ouder. Het geldt voor het product, voor iedereen, in de 27 lidstaten.
De leeftijdscontrole, en wat er met bestaande accounts gebeurt
Hier staat of valt de hele regeling. Een leeftijdsregel is maar iets waard als iemand die leeftijd ook nakijkt, en dat is precies wat vandaag niemand doet. Platformen nemen genoegen met een opgegeven geboortedatum, die een kind van tien in drie seconden aanpast.
Het voorstel legt die controle bij een derde partij: een Europese app voor leeftijdsverificatie, de Europese portefeuille voor digitale identiteit of een erkend systeem, en dus niet bij het platform zelf. Het uitgangspunt is het strikt noodzakelijke. De dienst verneemt dat de gebruiker de vereiste leeftijd heeft, zonder het identiteitsbewijs of biometrische gegevens te ontvangen of bij te houden. Elke lidstaat zou minstens één gratis oplossing moeten aanbieden.
Bestaande accounts
6 maanden
Om de leeftijd van al geopende accounts na te kijken, vanaf de inwerkingtreding van de verordening.
Zonder controle
Gedeactiveerd
Accounts van jongeren onder 15 jaar waarvan de leeftijd niet bevestigd raakt, zouden uitgeschakeld worden.
Maximale boete
6 %
Van de jaarlijkse wereldwijde omzet, voor de zwaarste inbreuken.
De allergrootste platformen, die met meer dan 45 miljoen maandelijkse gebruikers in de Unie, zouden hun conformiteit bovendien door onafhankelijke derden moeten laten auditen. Dat is dezelfde drempel als in de digitaledienstenverordening, dus ook dezelfde namen: de netwerken die jouw kinderen gebruiken, zitten er allemaal in.
In België: drie sporen, en geen enkele regel die geldt
Dit is wat het Europese nieuws toedekt, en net dit telt voor een Belgische ouder. Het land discussieert al meer dan een jaar over een minimumleeftijd voor sociale media, en daar zijn drie projecten uit voortgekomen die noch dezelfde leeftijd, noch dezelfde methode, noch hetzelfde bestuursniveau hanteren. Vandaag geldt er geen enkel verbod in België.
De grond van de zaak is institutioneel. Media zijn een bevoegdheid van de gemeenschappen, niet van de federale overheid. Vlaanderen kan dus alleen optreden tegenover de platformen, en heeft dat ook gedaan, terwijl het federale niveau via een andere hefboom werkt: de digitale identiteit. Het resultaat zijn twee parallelle werven die elkaar publiek tegenspreken.
| Wie | Wat er voorligt | Hoe ver het staat |
|---|---|---|
| Vlaanderen | Een minimumleeftijd van 13 jaar voor sociale media die als schadelijk gelden, met een lijst die nog opgesteld moet worden. De controle zou bij de platformen zelf liggen. | Voorontwerp van decreet in 2026 goedgekeurd door de Vlaamse Regering; toezicht bij de Vlaamse Regulator voor de Media. Nog niet van toepassing. |
| Het federale niveau | Een verbod onder 15 jaar, met authenticatie door een vertrouwde derde zoals itsme of MyGov.be. De minister van Digitalisering wijst een loutere schatting van de leeftijd uitdrukkelijk af. | Deze zomer nog in bespreking tussen de kabinetten, zonder goedkeuring in eerste lezing. Er geldt niets. |
| Franstalig België | Geen gelijkaardig decreet. De Franse Gemeenschap heeft op de school ingegrepen, niet op de platformen. | De gsm is er sinds het schooljaar 2025-2026 verboden op school, maar niets regelt de toegang tot sociale media. |
Concreet: een twaalfjarige in Hasselt en een twaalfjarige in Namen vallen niet onder hetzelfde ontwerp van regel, en vandaag valt geen van beiden onder een tekst die al van kracht is.
De onenigheid wordt niet gefluisterd. De Vlaamse minister van Media vergeleek de federale architectuur, die via de digitale identiteit loopt, met „Big Brother”: kinderen beschermen mag volgens haar niet betekenen dat elke internetgebruiker zich moet identificeren. De federale minister van Digitalisering noemde die uitspraak op haar beurt „bijzonder ernstig”. Binnen de federale meerderheid zelf noemt de voorzitter van de MR het verbod dan weer „nutteloos, ondoeltreffend en contraproductief”, en legt hij de verantwoordelijkheid bij de ouders.
Over de EU KIDS Act zelf reageerde Vlaanderen voorzichtig positief. De Vlaamse minister van Media noemde het goed dat Europa niet kiest voor een volledig verbod tot 15 jaar, maar voor bescherming op maat van de leeftijd, wat dichter bij de Vlaamse lijn ligt. Haar voorbehoud gaat wel over de manier waarop de leeftijdscontrole en het ouderlijk toezicht praktisch geregeld worden, precies het punt dat sinds het voorjaar vastzit tussen Brussel en Vlaanderen.
Wat dat betekent voor dit schooljaar: niets verandert. De Europese verordening moet nog langs het Europees Parlement en de 27 lidstaten, en een toepassing vóór 2028 wordt onwaarschijnlijk geacht. Geen van beide Belgische ontwerpen is van toepassing. De enige regel die vandaag voor een Belgische tiener geldt, is die van de platformen zelf: 13 jaar, op eer verklaard.
Betaal je te veel voor je internet- of gsm-abonnement?
Een Belgische telecomexpert van CallMePower vergelijkt gratis de aanbiedingen van alle providers zodat jij minder betaalt.
Wij bellen je terug
Laat je nummer achter, een expert belt je terug.
Intussen ligt de smartphone er al vanaf 11 jaar
Het politieke debat gaat over de leeftijd waarop een account opengaat. De Belgische cijfers gaan over iets anders: de kloof tussen de regel die er staat en wat er echt gebeurt. En die kloof is hier gemeten, niet op Europese schaal.
De tiende editie van het onderzoek Apenstaartjaren, bij meer dan 6.000 kinderen, tieners en jongeren uit Vlaanderen en Brussel, situeert de eerste echte smartphone in het zesde leerjaar, dus rond 11 jaar. Op die leeftijd is een kind dus enkele jaren eerder uitgerust dan de minimumleeftijd die de platformen zelf opgeven.
46 %
op WhatsApp
39 %
op Snapchat
32 %
op TikTok
11 %
op Instagram
Aandeel van de tieners jonger dan 13 jaar dat elk platform naar eigen zeggen gebruikt, terwijl die platformen hun minimumleeftijd zelf op 13 jaar leggen. Bron: Apenstaartjaren 2026.
Die vier cijfers vatten het Europese debat samen: de regel van 13 jaar bestaat al, en ze wordt niet nageleefd. Wat de EU KIDS Act toevoegt, is dus niet zozeer een leeftijd als wel een manier om die af te dwingen, namelijk de controle door een derde, plus een financiële sanctie die het omzeilen duur maakt voor het platform in plaats van voor het gezin.
Aan Belgische kant bestaan er trouwens al twee ijkpunten waarop niemand hoeft te wachten. De Hoge Gezondheidsraad raadde in december 2025 aan om vóór 13 jaar geen account op een digitaal platform aan te maken zonder toestemming van de ouders, de smartphone te bannen tijdens de maaltijden en vanaf bedtijd, en tussen 13 en 16 jaar in te zetten op gesprek en mediawijsheid in plaats van op een verbod. En sinds het schooljaar 2025-2026 is de gsm verboden op school, zowel in Vlaanderen als in de Franse Gemeenschap, in het lager en in het secundair.
Eén geruststellend cijfer, terloops: 92 % van de bevraagde jongeren zegt dat er thuis afspraken over mediagebruik bestaan. Het is dus niet het ontbreken van een gezinskader dat het probleem vormt, wel het feit dat dat kader het enige is dat er is.
Wat je vandaag al kan doen, zonder op Europa te wachten
Aangezien er de eerste jaren niets van kracht wordt, luidt de praktische vraag: welke hefbomen bestaan er nu al? Het zijn er drie, en ze zijn niet evenveel waard. De eerste is het ouderlijk toezicht van je operator, vaak inbegrepen en zelden geactiveerd. De tweede is het abonnement zelf. De derde is het besturingssysteem van het toestel, en dat is de krachtigste van de drie.
We beginnen bij wat de drie grote Belgische operatoren aanbieden. Kijk het na in je klantenzone, want in de meeste gevallen zit de optie al in wat je betaalt.
| Operator | Wat er aangeboden wordt | Kostprijs |
|---|---|---|
| Proximus | Norton Family: gefilterd surfen, goedkeuring van geïnstalleerde apps, tijdsvensters en een dagelijkse tijdslimiet, met één dashboard voor tot 15 kinderprofielen en 10 toestellen. | Inbegrepen en automatisch geactiveerd bij het abonnement Mobile Kids+ (aangekondigde waarde: € 3 per maand). |
| Orange | Mobile Serenity filtert het surfverkeer op 4G en 5G. De app Mobile Serenity Plus Child voegt daar verbindingsuren, dagelijkse schermtijd en het blokkeren van sites en apps aan toe. | Gratis bij de Orange Mobile-abonnementen, € 3 per maand bij de GO-formules. De kinderoptie activeer je ná Mobile Serenity. |
| Telenet | ChatLicense, eerder een app rond mediawijsheid dan een filter: ze leert het kind met zijn smartphone omgaan en informeert ouders over de risico's online. | Een jaar gratis voor klanten. Niet te verwarren met ouderlijk toezicht: de app legt geen enkele limiet op. |
Voorwaarden zoals ze op 23 september 2026 op de officiële pagina's van de operatoren stonden. Kijk de jouwe na vóór je intekent: opties veranderen en hangen af van het abonnement dat je hebt.
De tweede hefboom wordt vaak vergeten: de databundel. Een abonnement dat op een tienergebruik afgestemd is, begrenst het videoverbruik buiten wifi vanzelf, zonder discussie en zonder app die je moet installeren. Schrijf er alleen niet te veel deugden aan toe, want thuis loopt alles over wifi en dan speelt de limiet niet meer. Het is een vangrail voor onderweg en voor op de speelplaats, geen oplossing. Onze gids over de juiste databundel kiezen zet de nuttige schijven op een rij, en ons artikel over het gsm-abonnement van een tiener bij de schoolstart overloopt de valkuilen van verbruik buiten bundel en van een gesubsidieerd toestel.
De derde hefboom is de sterkste van de drie: de instellingen van het toestel zelf. Schermtijd per app, de leeftijd die in het profiel staat, berichten beperken tot gekende contacten, een privéprofiel als standaard en meldingen die 's nachts uitgaan. Een flink deel van wat Europa aan de platformen wil opleggen, bestaat al aan de kant van het systeem en wacht enkel tot je het aanzet. Dat is gratis, meteen beschikbaar, en het hangt van geen enkele wetgevende kalender af.
Betaal je te veel voor je internet- of gsm-abonnement?
Een Belgische telecomexpert van CallMePower vergelijkt gratis de aanbiedingen van alle providers zodat jij minder betaalt.
Wij bellen je terug
Laat je nummer achter, een expert belt je terug.
Veelgestelde vragen over sociale media en minderjarigen in België
Minimumleeftijd, kalender, controle: hieronder de antwoorden op de vragen die het vaakst terugkomen. De regels evolueren snel, en dit artikel geeft de toestand weer op 23 september 2026.
Neen. Er geldt vandaag geen enkel wettelijk verbod in België. De federale regering werkt aan een tekst die de leeftijd op 15 jaar legt, Vlaanderen aan een decreet dat 13 jaar oplegt voor platformen die als schadelijk gelden, maar geen van beide is van toepassing. De enige grens die vandaag geldt, is die welke de platformen zichzelf opleggen, meestal 13 jaar, op eenvoudige verklaring van de gebruiker.
Dat is het account dat het Europese voorstel voorbehoudt aan 13- en 14-jarigen. Een ouder installeert en volgt het op, het hangt vast aan diens account, en het is beperkt tot één uur gebruik per dag. De contacten zijn beperkt en moeten door de ouder goedgekeurd worden, en een deel van de functies van de app blijft dicht. Vanaf 15 jaar zou de jongere een eigen account openen.
Niet binnen enkele maanden. De tekst van 17 september 2026 is een voorstel van de Commissie: het Europees Parlement en de 27 lidstaten moeten er nog over onderhandelen, en een toepassing vóór 2028 wordt onwaarschijnlijk geacht. Ook de leeftijden kunnen nog wijzigen, want in november 2025 pleitte het Europees Parlement voor 16 jaar, met toegang vanaf 13 jaar mits ouderlijke toestemming.
De controle zou via een derde partij lopen en niet via het platform: een Europese app voor leeftijdsverificatie, de Europese portefeuille voor digitale identiteit of een erkend systeem. De dienst zou enkel vernemen dat de gebruiker de vereiste leeftijd heeft, zonder identiteitsbewijs of biometrische gegevens bij te houden, en elke lidstaat zou minstens één gratis oplossing moeten aanbieden. Net die methode verdeelt België: het federale niveau verdedigt ze, Vlaanderen laat de controle liever aan de platformen.
Het zou eerst gecontroleerd worden. Platformen zouden zes maanden krijgen na de inwerkingtreding van de verordening om de leeftijd van bestaande accounts na te kijken, en accounts van jongeren onder 15 jaar waarvan de leeftijd niet bevestigd raakt, zouden gedeactiveerd worden. Niets daarvan geldt vandaag al.
Omdat media in België een bevoegdheid van de gemeenschappen zijn en niet van de federale overheid. Vlaanderen kan dus een eigen decreet over de platformen aannemen en het toezicht bij de Vlaamse Regulator voor de Media leggen, terwijl het federale niveau via andere hefbomen werkt, vooral de digitale identiteit. Daarom bestaan er twee ontwerpen naast elkaar, met een verschillende leeftijd en een verschillende methode, en daarom bestaat er aan Franstalige kant geen tegenhanger.
De drie grote Belgische operatoren bieden iets aan, maar niet hetzelfde. Proximus neemt Norton Family op in het abonnement Mobile Kids+, met filtering, goedkeuring van apps en een tijdslimiet. Orange geeft Mobile Serenity gratis bij de meeste mobiele abonnementen en rekent € 3 per maand aan bij de GO-formules, met een kinderapp die uren en schermtijd toevoegt. Telenet geeft een jaar gratis toegang tot ChatLicense, wat een app rond mediawijsheid is en geen filter. Kijk je klantenzone na, want in de meeste gevallen zit de optie al in je abonnement.
Neen, maar buitenshuis helpt het wel. Een bescheiden databundel begrenst het videoverbruik onderweg vanzelf, zonder app en zonder discussie. Zodra je kind thuiskomt en op wifi zit, speelt die limiet niet meer. Het is een vangrail voor onderweg en overdag, geen ouderlijk toezicht.
Onze bronnen
Dit artikel steunt op het Europese voorstel zelf, op officiële Belgische bronnen en op de pagina's van de operatoren, geraadpleegd op 23 september 2026.
- Europese Commissie, voorstelling van de EU KIDS Act en haar mededeling van 17 september 2026, voor de leeftijdstreden, de geviseerde functies, de controle en de sancties;
- VRT NWS en BRUZZ, voor het Vlaamse voorontwerp van decreet en de leeftijd van 13 jaar;
- RTBF, voor het federale spoor en de authenticatie door een vertrouwde derde;
- Hoge Gezondheidsraad, advies 9877 over schermen en sociale media, voor de Belgische aanbevelingen van december 2025;
- Apenstaartjaren 2026 (Mediaraven, Mediawijs, imec-mict-UGent en Link in de Kabel), voor de leeftijd van de eerste smartphone en het gebruik van de platformen onder 13 jaar;
- Proximus, ouderlijk toezicht en Orange, veilig internet voor het hele gezin, voor de opties en hun tariefvoorwaarden.
Verwante artikels over tieners, toestellen en je abonnement